Code Oranje is vooral erg kleurloos

             Trouw 6 november 2018

Geregeld duiken er initiatieven op om aanpassingen in de organisatie van onze democratie te maken, van de Democraten in 1966 tot het Forum voor Democratie. Deze partijen hebben daarnaast ook een programma om oplossingen voor maatschappelijke problemen te geven. Daar kun je het dan mee eens of oneens zijn. Ben je het bijvoorbeeld eens met anti-Europa onderbuik-standpunten dan kun je met gerust hart op kandidaten van de FvD of PVV stemmen. Politieke partijen zijn gewoon verenigingen van mensen die een ideaal na streven, van de SP tot de PVV en alles wat er tussen zit. Iedereen kan lid worden van zo’n vereniging -behalve van de PVV – om zo met stemrecht aan de activiteiten van die vereniging mee te doen. Heel bijzonder wordt het als er kandidatenlijsten ontstaan met alleen het doel burgers bij de politiek te betrekken. Bij de verkiezingen 2017 waren er 2 van dergelijke lijsten: Burgerbeweging en GeenPeil. Kiezers worden dan opgeroepen om volksvertegenwoordigers te gaan kiezen zonder dat je weet waar die volksvertegenwoordigers in de Kamer, Staten of raad voor staan. Zijn ze “voor” of “tegen” een kinderpardon danwel, het tegengaan van klimaatverandering, het invoeren van een basisinkomen en heel veel onderwerpen waar vanuit een ideaal voor een beter Nederland een standpunt over ingenomen wordt? In het traject vóór de besluitvorming vindt veel overleg met de samenleving plaats. Dat noemen we polderen of participatie doe-democratie. Maar aan het einde van ieder traject zal door volksvertegenwoordigers een keuze gemaakt moeten worden “voor” of “tegen”. En dan beslist de meerderheid. Het met veel tamtam gepresenteerde initiatief Code Oranje (Trouw, 26 oktober 2018) gaat daar in elf loze kreten volledig aan voorbij en wekt de suggestie dat “de samenleving de politieke agenda” gaat sturen. Los van het gegeven dat juist alle ontwikkelingen en gebeurtenissen in de samenleving sterk de inzet van politici sturen, is het de kern van onze democratie dat bij iedere verkiezing gewone burgers andere burgers waar ze in vertrouwen kiezen om hen te vertegenwoordigen in de besluitvorming binnen de overheid. Wat we nu bij Code Oranje lezen zijn vage organisatieadviezen over het functioneren van de democratie maar zonder enige ideaal. Sterker nog het blijkt naar eigen zeggen een volstrekt democratisch ondoorzichtig gezelschap te zijn door het afwijzen van een democratische verenigingsstructuur waarin leden stemrecht hebben. Als er geen politiek ideaal is, is er alleen maar kleurloos nihilisme. De kiezers wordt opgeroepen op kandidaten van niks te stemmen.

Zou er dan niets aan onze democratie verbeterd kunnen worden? Uiteraard wel, stilstand is achteruitgang en leidt tot verval. Wat bij Code Oranje volkomen ontbreekt, is een antwoord op de vraag: welk probleem wil je oplossen? Het probleem is niet alsof burgers niet gehoord worden, of dat burgers geen invloed hebben. Maar per definitie kan niet iedereen gelijk krijgen. Er zullen altijd keuzes gemaakt worden. Vanuit mijn vrijzinnig politieke ideaal staat met betrekking tot de democratie de vraag centraal, hoe machtsevenwicht op alle terreinen bij de totstandkoming van die keuzes verzekerd kan worden. Het is dus zaak, verstoringen van dat evenwicht aan te pakken. Te denken valt aan het opstellen van kandidatenlijsten zonder lijsttrekker om de macht van het partijbestuur in te perken, het invoeren van een correctief referendum en het instellen van een Constitutioneel Hof om dat de wetgever nu tegen de Grondwet in wetten kan maken.

Ook de dictatuur van het volk heeft in de geschiedenis geen vrijheid gegeven. En als volksbeweging Code Oranje zich in haar gedeelde uitgangspunten gelijk stelt aan de politiek moeten we het ergste vrezen.

Norbert Klein

Oud Tweede Kamerlid / voorzitter Vrijzinnige Partij

 

Facebooktwitterby feather